Gasprijs ruim verdrievoudigd, ook warmtenetklanten dreigen meer te gaan betalen

Bron: NU.nl

18 september 2026

Ruim 700.000 huishoudens met een warmtenetaansluiting moeten rekening houden met een flink hogere warmterekening voor 2027. Door de sterk gestegen gasprijs kan het maximale warmtetarief fors stijgen. Anders dan bij gas kunnen warmtenetklanten niet overstappen naar een andere warmteleverancier.

Wat huishoudens met een warmtenetaansluiting maximaal gaan betalen voor de levering van warmte, bepaalt de Autoriteit Consument & Markt (ACM) eind dit jaar. Daarvoor kijkt de toezichthouder op drie momenten naar de prijzen die tien gasleveranciers vragen voor een jaarcontract dat op 1 januari 2027 ingaat.

Die meetmomenten zijn dit jaar op 23 september, 23 oktober en 23 november, laat de ACM aan NU.nl weten. Als de gascontracten op die momenten duurder zijn dan tijdens de meetmomenten vorig jaar, werkt dat door in het maximale warmtetarief voor heel 2027.

De daadwerkelijke uitkomst staat dus nog niet vast. Energie-econoom Machiel Mulder van de Rijksuniversiteit Groningen verwacht wel een duidelijke stijging. “Mijn globale schatting is dat het warmtetarief volgend jaar 10 tot 20 procent hoger wordt dan dit jaar.”

Een berekening van energie-expert Geert Wirken van vergelijkingswebsite Keuze.nl wijst eveneens op een flinke stijging. Als de gasprijzen rond het huidige niveau blijven, kan het warmtetarief komend jaar volgens hem zelfs 40 tot 45 procent hoger uitvallen.

Warmterekening bestaat voor de helft uit vaste kosten

Zelfs als de gasprijs tijdens de meetmomenten in oktober en november zou terugzakken tot het niveau van vorig jaar, komt Wirken in zijn berekening nog uit op een stijging van ongeveer 13 procent van het warmtetarief. Hij noemt zo’n sterke daling van de gasprijs overigens onwaarschijnlijk.

Een stijging van het warmtetarief met bijvoorbeeld 40 procent betekent niet dat de totale warmterekening met hetzelfde percentage omhooggaat. Volgens Wirken bestaat voor veel huishoudens ongeveer de helft van de rekening uit vaste kosten. Als het variabele deel met ongeveer 40 procent stijgt en die vaste kosten gelijk zouden blijven, zou de totale rekening voor zo’n huishouden daardoor ongeveer 20 procent hoger uitvallen.

Begin dit jaar bedroeg de groothandelsprijs voor een megawattuur gas zo’n 25 euro. In september schommelt die prijs tussen de 80 en 83 euro, oftewel een ruime verdriedubbeling van de gasprijs.

Ook huishoudens met een gasaansluiting zien de prijzen oplopen. Het gemiddelde variabele leveringstarief voor gas lag volgens statistiekbureau CBS in augustus ongeveer 11 procent hoger dan aan het begin van dit jaar. Dat is minder dan de stijging van ongeveer 20 procent die Wirken voor de totale warmterekening mogelijk acht. Die percentages zijn niet een-op-een vergelijkbaar, omdat de uiteindelijke rekening ook afhangt van onder meer vaste kosten en belastingen.

Meerdere meetmomenten moeten prijspiek dempen

Tot voor kort bepaalde de ACM het maximale warmtetarief op basis van één meetmoment. Sinds 2025 kijkt de toezichthouder op drie momenten in het najaar naar de tarieven van tien gasleveranciers. Zo moet worden voorkomen dat één tijdelijke prijspiek bepalend wordt voor het tarief van een heel jaar.

“Dit is wel een verbetering ten opzichte van één meetmoment”, zegt Mulder. “Maar als de gasprijzen gedurende alle drie de maanden hoog blijven, valt dat dempende effect grotendeels weg.”

De ACM kijkt daarbij niet rechtstreeks naar de dagprijs op de groothandelsmarkt, maar naar de prijzen van nieuwe gascontracten. Daardoor werken incidentele uitschieters op de gasmarkt maar beperkt door.

Maximumprijs hoeft niet de uiteindelijke prijs te zijn

Een hoger maximumtarief betekent niet automatisch dat warmtebedrijven dat volledige bedrag rekenen. Het gaat om een bovengrens. De ACM houdt daarnaast toezicht op de winstgevendheid van warmtebedrijven.

“Als die maximumprijs heel hoog wordt, kunnen warmtebedrijven bij dat tarief mogelijk te veel winst maken”, zegt Mulder. “Dat mag niet.” Sommige leveranciers moeten daarom mogelijk onder het maximum blijven als hun kosten een hogere prijs niet rechtvaardigen.

Warmtebedrijven zitten in de praktijk vaak dicht bij het maximum. Warmtenetklanten kunnen meestal niet overstappen naar een andere leverancier. Daarom is de prijs gereguleerd.

Warmteprijs is nog gekoppeld aan gas

Dat de gasprijs het warmtetarief bepaalt, betekent niet dat alle warmte met aardgas wordt opgewekt. De koppeling is gebaseerd op het uitgangspunt dat een huishouden met een warmtenet niet duurder uit zou moeten zijn dan een vergelijkbaar huishouden met een gasketel.

Die vergelijking wordt volgens Mulder steeds minder logisch nu Nederland van aardgas af wil en huishoudens ook op andere manieren worden verwarmd. “Dan is het ook niet meer zo logisch om de gasketel als benchmark te blijven gebruiken.”

Op termijn worden de warmtetarieven meer gebaseerd op de daadwerkelijke kosten van warmtenetten. Dat is volgens Mulder logischer, maar ook ingewikkelder doordat de kosten per warmtenet verschillen.

Voorlopig blijft de gasprijs daarom een belangrijke basis voor het bepalen van het maximale warmtetarief. Hoe sterk dat tarief in 2027 stijgt, hangt af van de gascontracten tijdens het meetmoment later deze maand en de meetmomenten in oktober en november.